Lý thuyết Toán lớp 10 bài 2: Tập hợp được chúng tôi sưu tầm và tổng hợp các câu hỏi lí thuyết và trắc nghiệm có đáp án đi kèm nằm trong chương trình giảng dạy môn Toán lớp 10 sách CTST. Mời quý thầy cô cùng các bạn tham khảo tài liệu dưới đây.

A. Lý thuyết Toán 10 bài 2

1. Nhắc lại về tập hợp

– Trong toán học, người ta dùng từ tập hợp để chỉ một nhóm đối tượng nào đó hoàn toàn xác định. Mỗi đối tượng trong nhóm gọi là một phần tử của tập hợp đó.

– Người ta thường kí hiệu tập hợp bằng các chữ cái in hoa A, B, C, … và kí hiệu phần tử của tập hợp bằng các chữ cái in thường a, b, c, ….

Chú ý: Đôi khi, để ngắn gọn, người ta dùng từ “tập” thay cho “tập hợp”.

Để chỉ a là một phần tử của tập hợp A, ta viết a ∈ A (đọc là “a thuộc A”). Để chỉ a không là phần tử của tập hợp A, ta viết a ∉ A (đọc là “a không thuộc A”).

Ví dụ 1.

+ Để chỉ 5 là phần tử của tập số tự nhiên ℕ, ta viết 5 ∈ ℕ.

+ Để chỉ –1 không là phần tử của tập số tự nhiên ℕ, ta viết –1 ∉ ℕ.

– Một tập hợp có thể không chứa phần tử nào. Tập hợp như vậy gọi là tập rỗng, kí hiệu ∅.

– Người ta thường kí hiệu các tập hợp số như sau: ℕ là tập hợp các số tự nhiên, ℤ là tập hợp các số nguyên, ℚ là tập hợp các số hữu tỉ, ℝ là tập hợp các số thực.

Ví dụ 2. Muốn kí hiệu phần tử 5 thuộc tập số thực, ta kí hiệu: 5 ∈ ℝ.

*Cách xác định tập hợp

Cách 1. Liệt kê các phần tử của tập hợp;

Cách 2. Chỉ ra tính chất đặc trưng cho các phần tử của tập hợp.

Chú ý:

– Khi liệt kê các phần tử của tập hợp, ta có một số chú ý sau đây:

+ Các phần tử có thể được viết theo thứ tự tùy ý.

Chẳng hạn, để viết tập hợp A các nghiệm của phương trình x.(x – 1) = 0, ta có thể viết A = {0; 1} hoặc A = {1; 0}.

+ Mỗi phần tử chỉ được liệt kê một lần.

Chẳng hạn, nếu kí hiệu B là tập hợp các chữ cái tiếng Anh trong từ “mathematics” thì B = {m; a; t; g; e; i; c; s}.

+ Nếu quy tắc xác định các phần tử đủ rõ thì người ta dùng “…” mà không nhất thiết viết ra tất cả các phần tử của tập hợp.

Chẳng hạn, tập hợp các số tự nhiên không quá 100 có thể viết là {0; 1; 2; …; 100}.

– Có những tập hợp ta có thể đếm hết các phần tử của chúng. Những tập hợp như vậy được gọi là tập hợp hữu hạn.

Ví dụ 3. Cho tập hợp D các số tự nhiên chia hết cho 3 và lớn hơn 3 nhưng nhỏ hơn 10. Mô tả tập hợp D theo hai cách:

Cách 1: Liệt kê các phần tử của tập hợp: D = {6; 9}.

Cách 2: Chỉ ra tính chất đặc trưng cho các phẩn tử: D = {n ∈ ℕ | n ⋮ 3, 3 < n < 10}.

2. Tập con và hai tập hợp bằng nhau

– Cho hai tập hợp A và B. Nếu mọi phần tử của A đều là phần tử của B thì ta nói tập hợp A là tập con của tập hợp B và kí hiệu A ⊂ B (đọc là A chứa trong B), hoặc B ⊃ A (đọc là B chứa A).

Nhận xét:

– Trong toán học, người ta thường minh họa một tập hợp bằng một hình phẳng được bao quanh bởi một đường cong kín, gọi là biểu đồ Ven.

Ta có thể minh họa A là tập con của B bằng biểu đồ Ven như hình sau:

Lý thuyết Toán 10 Chân trời sáng tạo Bài 2: Tập hợp

Chú ý: Giữa các tập hợp số quen thuộc (tập số tự nhiên, tập số nguyên, tập số hữu tỉ, tập số thực), ta có quan hệ bao hàm: ℕ ⊂ ℤ ⊂ ℚ ⊂ ℝ.

Lý thuyết Toán 10 Chân trời sáng tạo Bài 2: Tập hợp

Ví dụ 4. Cho tập hợp T = {2; 3; 5}; S = {2; 3; 5; 7; 9}; M = {2; 3; 4; 5}.

+ Tập hợp T là tập con của tập hợp S vì tất cả phần tử của T đều có trong tập hợp S.

Ta kí hiệu T ⊂ S.

+ Tập hợp M không là tập hợp con của tập hợp S vì tập M có phần tử 4 không thuộc tập hợp S.

Ta kí hiệu M ⊄ S.

– Hai tập hợp A và B được gọi là bằng nhau, kí hiệu A = B, nếu A ⊂ B và B ⊂ A.

Nói cách khác, hai tập hợp A và B bằng nhau nếu mỗi phần tử của tập hợp này cũng là phần tử của tập hợp kia và ngược lại.

Ví dụ 5. Cho 2 tập hợp: T = {n ∈ ℕ | n ⋮ 9, 7 < n < 14} và S = {n ∈ ℕ | n ⋮ 3, 8 < n < 10}.

Tìm các phần tử của T và S ta có T = {9} và S = {9} nên T = S.

3. Một số tập con của tập hợp số thực

Ta thường sử dụng các tập con của tập số thực sau đây (a và b là các số thực, a < b):

Tên gọi và kí hiệu

Tập hợp

Biểu diễn trên trục số

Tập số thực (-∞; +∞)

Lý thuyết Toán 10 Chân trời sáng tạo Bài 2: Tập hợp

Đoạn [a; b]

{x ∈ ℝ | a ≤ x ≤ b}

Lý thuyết Toán 10 Chân trời sáng tạo Bài 2: Tập hợp

Khoảng (a; b)

{x ∈ ℝ | a < x < b}

Lý thuyết Toán 10 Chân trời sáng tạo Bài 2: Tập hợp

Nửa khoảng [a; b)

{x ∈ ℝ | a ≤ x < b}

Lý thuyết Toán 10 Chân trời sáng tạo Bài 2: Tập hợp

Nửa khoảng (a; b]

{x ∈ ℝ | a < x ≤ b}

Lý thuyết Toán 10 Chân trời sáng tạo Bài 2: Tập hợp

Nửa khoảng (-∞; a]

{x ∈ ℝ | x ≤ a}

Lý thuyết Toán 10 Chân trời sáng tạo Bài 2: Tập hợp

Nửa khoảng [a; +∞)

{x ∈ ℝ | x ≥ a}

Lý thuyết Toán 10 Chân trời sáng tạo Bài 2: Tập hợp

Khoảng (-∞; a)

{x ∈ ℝ | x < a}

Lý thuyết Toán 10 Chân trời sáng tạo Bài 2: Tập hợp

Khoảng (a; +∞)

{x ∈ ℝ | x > a}

Lý thuyết Toán 10 Chân trời sáng tạo Bài 2: Tập hợp

Trong các kí hiệu trên, kí hiệu –∞ đọc là âm vô cực (âm vô cùng), kí hiệu +∞ đọc là dương vô cực (dương vô cùng).

Ví dụ 6.

• Số x thỏa mãn 2 < x ≤ 6 thì ta kí hiệu x ∈ (2; 6].

Biểu diễn trên trục số:

Lý thuyết Toán 10 Chân trời sáng tạo Bài 2: Tập hợp

• Số x thỏa mãn x ≥ 7 thì ta kí hiệu x ∈ [7; +∞).

Lý thuyết Toán 10 Chân trời sáng tạo Bài 2: Tập hợp

B. Bài tập Toán 10 bài 2

1. Bài tập trắc nghiệm

Câu 1. Trong các tập hợp sau, tập hợp nào bằng nhau:

A. A = {0; 2; 4; 6; 8}, B = {x| x ∈ ℕ| x ⋮ 2 và x < 12};

B. A = {x ∈ ℕ| x ⋮ 2 và 2 < x < 6}, B = {x ∈ ℕ| x ⋮ 4 và 1 < x < 5};

C. A = {2; 4; 6; 8}, B = {x ∈ ℕ| x ⋮ 2 và x < 10};

D. A = {x ∈ ℕ| x ⋮ 3 và x < 12}, B = {x ∈ ℕ| x ⋮ 4 và x < 12}.

Hướng dẫn giải

Đáp án đúng là: B

• Liệt kê các phần tử của các tập hợp phương án A:

A = {0; 2; 4; 6; 8}; B = {0; 2; 4; 6; 8; 10}.

Vậy tập hợp A không bằng tập hợp B.

• Liệt kê các phần tử của các tập hợp phương án B:

A = {4}; B = {4}.

Vậy tập hợp A bằng tập hợp B.

• Liệt kê các phần tử của các tập hợp phương án C:

A = {2; 4; 6; 8}; A = {0; 2; 4; 6; 8}.

Vậy tập hợp A không bằng tập hợp B.

• Liệt kê các phần tử của các tập hợp phương án D:

A = {0; 3; 6; 9}; B = {0; 4; 8}.

Vậy tập hợp A không bằng tập hợp B.

Ta chọn phương án B.

Câu 2. Tất cả các tập con của tập hợp B = {x| x ∈ ℕ, x < 3} là:

A. {0}, {1}, {2};

B. {0}, {1}, {2}, {0; 1}, {0; 2}, {1; 2};

C. {0}, {1}, {2}, {0; 1}, {0; 2}, {1; 2}; {0; 1; 2};

D. {0}, {1}, {2}, {0; 1}, {0; 2}, {1; 2}; {0; 1; 2}; ∅.

Hướng dẫn giải

Đáp án đúng là: D

Liệt kê phần tử của tập B: B = {0; 1; 2}.

Các tập hợp {0}, {1}, {2}, {0; 1}, {0; 2}, {1; 2}; {0; 1; 2} đều là tập con của tập B vì đều có các phần tử của tập B, ngoài ra tập rỗng ∅ cũng là tập con của B.

Vậy ta chọn phương án D.

Câu 3. Tập nào dưới đây có biểu diễn trên trục số như sau:

Lý thuyết Toán 10 Chân trời sáng tạo Bài 2: Tập hợp

A. (1; 4);

B. (‒1; 4];

C. [‒1; 4];

D. [1; 4).

Hướng dẫn giải

Đáp án đúng là: C

Cách 1:

Lý thuyết Toán 10 Chân trời sáng tạo Bài 2: Tập hợp

Ta thấy trên trục số biểu diễn [‒1; 4].

Cách 2:

Phương án A: (1; 4)

Lý thuyết Toán 10 Chân trời sáng tạo Bài 2: Tập hợp

Phương án B: (‒1; 4]

Lý thuyết Toán 10 Chân trời sáng tạo Bài 2: Tập hợp

Phương án C: [‒1; 4]

Lý thuyết Toán 10 Chân trời sáng tạo Bài 2: Tập hợp

Phương án D: [1; 4)

Lý thuyết Toán 10 Chân trời sáng tạo Bài 2: Tập hợp

Vậy kí hiệu [‒1; 4] là đúng.

Ta chọn phương án C.

2. Bài tập tự luận

Bài 1. Hãy viết tập hợp sau bằng cách nêu tính chất đặc trưng cho các phần tử của tập hợp:

a) A = {0; 4; 8; 12}.

b) B = {15; 24; 35; 48}.

Hướng dẫn giải

a) A = {x ∈ ℕ | x ⋮ 4, x < 13}.

b) B = {n ∈ ℕ | n2 – 1, 3 < n < 8}.

Bài 2. Hãy viết tập hợp sau bằng cách liệt kê các phần tử:

a) A = {x ∈ ℤ| x2 – 1 và ‒1 < x < 2};

b) B = {x ∈ ℝ | x ⋮ 5, 0 ≤ x < 50}.

Hướng dẫn giải

a) A = {1; 0}.

b) B = {0; 5; 10; 15; 20; 25; 30; 35; 40; 45}.

Bài 3. Dùng kí hiệu đoạn, khoảng, nửa khoảng viết tập hợp sau và vẽ chúng trên trục số:

a) {x ∈ ℝ | 7 < x ≤ 12}.

b) {x ∈ ℝ | x + 5 ≤ 0}.

Hướng dẫn giải

a) Kí hiệu: (7; 12].

Biểu diễn trên trục số:

Lý thuyết Toán 10 Chân trời sáng tạo Bài 2: Tập hợp

b) Ta có: x + 5 ≤ 0

⇔ x ≤ –5.

Kí hiệu: (‒∞; ‒5].

Biểu diễn trên trục số:

Lý thuyết Toán 10 Chân trời sáng tạo Bài 2: Tập hợp

C. Trắc nghiệm Toán 10 bài 2

—————————————–

Như vậy TaiLieuViet đã giới thiệu các bạn tài liệu Lý thuyết Toán lớp 10 bài 2: Tập hợp. Mời các bạn tham khảo thêm tài liệu: Giải bài tập Toán lớp 10,Chuyên đề Toán 10,Giải Vở BT Toán 10 ,Toán 10 Cánh Diều, Toán 10 Kết nối tri thức, Tài liệu học tập lớp 10.